İran’da başörtüsü takma zorunluluğuna uymayarak çevrim içi ortamda konser veren müzisyen Parastoo Ahmadi ile sahne ekibine verilen 74 kırbaçlık ceza, temyiz mahkemesince duruşma dahi açılmadan kesinleştirildi. Karar, sanatçının aralık ayındaki canlı performansı sonrasında başlatılan adli sürecin ardından geldi.
Kum kentindeki ceza mahkemesi, 29 yaşındaki Ahmadi ile yapım ve orkestra ekibinden sekiz kişiyi haziran ayında “müstehcen ve uygunsuz materyal yayımlayarak kamu ahlakını zedelemek” gerekçesiyle suçlu bulmuştu. Yargılama sonucunda sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl boyunca görsel-işitsel faaliyet yürütmekten men ve yurt dışına çıkış engeli getirildi.
Soruşturma süreci, Ahmadi’nin Aralık 2024’te YouTube hesabı üzerinden yayımladığı ve kolsuz elbiseyle şarkı söylediği yayının milyonlarca kişi tarafından izlenmesiyle başladı. Kadınların halka açık gösteri yapmasını yasaklayan yürürlükteki mevzuat, vücut hatlarını belli etmeyen kıyafetlerin giyilmesini ve başın örtülmesini zorunlu tutuyor.
Temyiz Süreci ve Tepkiler
Savunma makamı, üst mahkemenin itiraz başvurusunu cuma günü duruşma yapmadan geri çevirdiğini duyurdu. BBC’ye konuşan avukatlardan biri:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı” dedi.
Aynı avukat karara ilişkin değerlendirmesinde:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor” ifadelerini kullandı.
Hükmün onaylanması kamuoyunda tepkiyle karşılandı. Kararın ardından sürgündeki şarkıcı Googoosh, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir” dedi.
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım” diyerek tepkisini dile getirdi.
Kararı kınayan Uluslararası Af Örgütü:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini” vurguladı.
Benzer bir yaptırım Ocak 2024’te Kürt aktivist Roya Heshmati’ye de uygulanmıştı. Paylaştığı başörtüsüz fotoğraf sebebiyle 74 kırbaç cezasına çarptırılan Heshmati, Tahran’daki savcılıkta kadın bir görevlinin zorla başını örttüğünü, ardından erkek bir görevlinin omzuna, sırtına, kalçasına ve bacaklarına kırbaçla vurduğunu ifade etmişti.
Yasal Çerçeve ve Toplumsal Süreç
Şeriat kurallarına dayandırılan yasalara göre ergenlik dönemini geçmiş kadınların saçlarını örtmesi şart koşuluyor. 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin ahlak polisinin gözetimindeyken hayatını kaybetmesi kitlesel eylemlere yol açmış, güvenlik birimlerinin müdahalesi sonucu çok sayıda kişi hayatını kaybetmişti.
Gösterilerin ardından çok sayıda kadın örtünme zorunluluğuna uymamayı sürdürürken, resmi makamlar gözaltılar ve işletme kapatma cezaları uyguluyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, bölgesel gerilimler nedeniyle yetkililerin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını” belirtti.
